доллар    57.33 $
евро 67.95 €
19 октября, 17:46
Погода в Грозном +15 в Грозном

Ненан мотт хаар – хIораннан декхар

26 апреля в 10:07 (2010 г.)

Шайн барамца даккхий а, кегий а эзарнаш къаьмнаш ду дуьненахь. Эзарнаш меттанаш а ду, хIора къомана а шена-шена делла. Меттан гIоьнца бIешерийн кIоргенера таханлерчу дийне схьаеана къаьмнаша шайн башхалла, вуьшта аьлча шайн-шайн ламасталлин культура. Цхьаммо ца къуьйсуш, дахаран бакъдерг ду, шен мотт боцуш къам хуьлуш цахилар. Къам хиларан коьрта билгало ю мотт. Дерригенан бух бу и. Мотт боцуш хуьлийла дац къоман культура, литература, оцу къоман шен гIиллакх. Иза дIабаьлча, лар ца бича, довш ду къам.  Цунна масалш а дуьне-нахь бIеннаш ду. Шен ненан мотт халкъо,
Сий ойбуш, Iалашбахь,
Цу халкъан паргIато
Цхьаммо а хьошур яц.

Иштта яздина Мамакаев Мохьмада ненан маттах лаьцна. Оцу дешнийн маьIнех кхета хала дац. Шен паргIато ца ларъелла къам леш ду, ткъа паргIато ларъяран уггар нуьцкъала герз мотт лору автора.

Воккхаве со хьуна хуъчу
Кхечу къаьмнийн  меттанех,
Хьайниг бицбеш, Iамо  дезна
Уьш хьуна ца моьттинехь,
– яздо Сулейманов Ахьмада. Муьлхха а мотт хаар дика ду, дуьненан культуран хазна ма ю иза. Цхьаццадолу меттанаш-м ца хиъча ца довлуш ду. Масала, Делан дин довза а, Iамо а, эхартан мулк гулъян а оьшуш бу Iаьрбийн мотт. Оьрсийн мотт – кхоччуш ваьш дехачу Россин гражданаш хила а, вешан лулахошца гергарло, белхан, гIуллакхан уьйраш лело а, дуьненан Iилманах кхиа а ца хиъча ца болу. Дика ду ингалсан, немцойн, французийн меттанаш хаар а. Амма поэтана тIаьххье чIагIдан догIу, уггар хьалха шен ненан мотт хаа безар.
Саидов Билала яздина:

Ненан мотт цахаар –
Шен кхерч цаларар ду,
Кхерчан да цахилар –
Маьттаза вахар ду.

Вайга весет санна дека бевзаш болчу нохчийн поэтийн дешнаш. Варийлаш, меттан сий делаш, варийлаш, шайн мотт биц ма белаш, варийлаш, шайн кхерчийн дай хилалаш боху цара вайх хIоранга а.
Дала нохчийн къомана белларг нохчийн мотт бу. Iилмано чIагIдарехь, дуьненан ширчу меттанех цхьаъ бу иза. Вайн мотт хьал долуш хиларх, цуьнан исбаьхьаллех цецбийлина гоьбевлла оьрсийн яздархой, Iилманчаш. Иштта, дуьненна а вевзачу оьрсийн воккхачу яздархочо Л.Н.Толстойс яздина: «Нохчийн мотт уггар хазачу а, хьал долчу а меттанех цхьаъ бу, нагахь кхоччуш дика иза хууш хьо велахь». Вай нохчий ду, ду – нохчийн мотт вай мел буьйцу. Цундела вайх хIораннан а сийлахь декхар ду вешан ненан мотт ларбар. Амма мотт ша-шаха Iемаш бац, ша-шаха ларлуш а бац. Цундела иза бийца беза шен чохь доьзалшца, арахь нахаца, Iамо, кхио беза, оцу маттахь йолу киншкаш ешарца, газеташ, журналаш яздарца.
Тахана вешан мотт Iамо цхьа а дуьхьало яц вайна. 2007-чу шеран 25-чу апрелехь Нохчийн Республикан Президента, куьг яздеш, чIагIдина «Нохчийн Республикехь меттанийн хьокъехь» долу Нохчийн Республикан Закон. ЧIогIа мехала Закон ду иза. Россин а, Нохчийн Республикан а конституцешца догIуш хIоттийначу оцу Законо, оьрсийн маттаца цхьатерра бакъо йолуш, пачхьалкхан мотт аьлла, дIакхайкхош бу нохчийн мотт. Цундела цуьнан бакъо ма ю пачхьалкхан тIегIанехь лелочу документийн, кхечу кехатийн мотт хилла лела а.
Закон тIеэцна де (25-гIа апрель) Нохчийн Республикан Президентан Указца «Нохчийн меттан Де» ду аьлла, дIакхайкхийна а ду. Оцу акташца (меттанийн хьокъехь Закон а, Нохчийн меттан Де кхайкхоран хьокъехь Указ а) тIеэцарца республикан куьйгалло нохчийн мотт кхиорна, ларбарна, баржорна тIехьажийна бечу белхашна шуьйра некъ ма белла.
Нохчийн яздархочо Берсанов Хожа-Ахьмада яздо: «Мотт, духар, гIиллакхаш – къоман сибат ду. И сибат лардеш верг ийманца ву, иза вуьззина нохчо ву, шен махкана хьакъ волу къонах ву.
Меттан сий ца дечо шен ненан сий ца до. Ненан сий ца дечо мехкан сий дийр дац. Шен мехкан сий дан хууш воцчух къонах
хир вац».
Дерзорехь дало лаьа Нохчийн Республикан халкъан поэтан Арсанукаев Шайхин «Ненан мотт» стихотворени тIера иштта могIанаш:

Кхидолчу къаьмнашна  шайнаш а санна,
Нохчашна шайн мотт  а сов хьоме бу.
Нагахь хьо ца вагIахь  хьайн халкъацанна,
Хаалахь, декъазниг, хьо  цхьалха ву.

Дала лардойла вай ненан мотт бицбина дакъазадовларх! 

Абалханов Хьаким

{mosloadposition user9}

Шен ненан мотт халкъо,
Сий ойбуш, Iалашбахь,
Цу халкъан паргIато
Цхьаммо а хьошур яц.

Иштта яздина Мамакаев Мохьмада ненан маттах лаьцна. Оцу дешнийн маьIнех кхета хала дац. Шен паргIато ца ларъелла къам леш ду, ткъа паргIато ларъяран уггар нуьцкъала герз мотт лору автора.

Воккхаве со хьуна хуъчу
Кхечу къаьмнийн  меттанех,
Хьайниг бицбеш, Iамо  дезна
Уьш хьуна ца моьттинехь,
– яздо Сулейманов Ахьмада. Муьлхха а мотт хаар дика ду, дуьненан культуран хазна ма ю иза. Цхьаццадолу меттанаш-м ца хиъча ца довлуш ду. Масала, Делан дин довза а, Iамо а, эхартан мулк гулъян а оьшуш бу Iаьрбийн мотт. Оьрсийн мотт – кхоччуш ваьш дехачу Россин гражданаш хила а, вешан лулахошца гергарло, белхан, гIуллакхан уьйраш лело а, дуьненан Iилманах кхиа а ца хиъча ца болу. Дика ду ингалсан, немцойн, французийн меттанаш хаар а. Амма поэтана тIаьххье чIагIдан догIу, уггар хьалха шен ненан мотт хаа безар.
Саидов Билала яздина:

Ненан мотт цахаар –
Шен кхерч цаларар ду,
Кхерчан да цахилар –
Маьттаза вахар ду.

Вайга весет санна дека бевзаш болчу нохчийн поэтийн дешнаш. Варийлаш, меттан сий делаш, варийлаш, шайн мотт биц ма белаш, варийлаш, шайн кхерчийн дай хилалаш боху цара вайх хIоранга а.
Дала нохчийн къомана белларг нохчийн мотт бу. Iилмано чIагIдарехь, дуьненан ширчу меттанех цхьаъ бу иза. Вайн мотт хьал долуш хиларх, цуьнан исбаьхьаллех цецбийлина гоьбевлла оьрсийн яздархой, Iилманчаш. Иштта, дуьненна а вевзачу оьрсийн воккхачу яздархочо Л.Н.Толстойс яздина: «Нохчийн мотт уггар хазачу а, хьал долчу а меттанех цхьаъ бу, нагахь кхоччуш дика иза хууш хьо велахь». Вай нохчий ду, ду – нохчийн мотт вай мел буьйцу. Цундела вайх хIораннан а сийлахь декхар ду вешан ненан мотт ларбар. Амма мотт ша-шаха Iемаш бац, ша-шаха ларлуш а бац. Цундела иза бийца беза шен чохь доьзалшца, арахь нахаца, Iамо, кхио беза, оцу маттахь йолу киншкаш ешарца, газеташ, журналаш яздарца.
Тахана вешан мотт Iамо цхьа а дуьхьало яц вайна. 2007-чу шеран 25-чу апрелехь Нохчийн Республикан Президента, куьг яздеш, чIагIдина «Нохчийн Республикехь меттанийн хьокъехь» долу Нохчийн Республикан Закон. ЧIогIа мехала Закон ду иза. Россин а, Нохчийн Республикан а конституцешца догIуш хIоттийначу оцу Законо, оьрсийн маттаца цхьатерра бакъо йолуш, пачхьалкхан мотт аьлла, дIакхайкхош бу нохчийн мотт. Цундела цуьнан бакъо ма ю пачхьалкхан тIегIанехь лелочу документийн, кхечу кехатийн мотт хилла лела а.
Закон тIеэцна де (25-гIа апрель) Нохчийн Республикан Президентан Указца «Нохчийн меттан Де» ду аьлла, дIакхайкхийна а ду. Оцу акташца (меттанийн хьокъехь Закон а, Нохчийн меттан Де кхайкхоран хьокъехь Указ а) тIеэцарца республикан куьйгалло нохчийн мотт кхиорна, ларбарна, баржорна тIехьажийна бечу белхашна шуьйра некъ ма белла.
Нохчийн яздархочо Берсанов Хожа-Ахьмада яздо: «Мотт, духар, гIиллакхаш – къоман сибат ду. И сибат лардеш верг ийманца ву, иза вуьззина нохчо ву, шен махкана хьакъ волу къонах ву.
Меттан сий ца дечо шен ненан сий ца до. Ненан сий ца дечо мехкан сий дийр дац. Шен мехкан сий дан хууш воцчух къонах
хир вац».
Дерзорехь дало лаьа Нохчийн Республикан халкъан поэтан Арсанукаев Шайхин «Ненан мотт» стихотворени тIера иштта могIанаш:

Кхидолчу къаьмнашна  шайнаш а санна,
Нохчашна шайн мотт  а сов хьоме бу.
Нагахь хьо ца вагIахь  хьайн халкъацанна,
Хаалахь, декъазниг, хьо  цхьалха ву.

Дала лардойла вай ненан мотт бицбина дакъазадовларх!  Абалханов Хьаким

{mosloadposition user9}

Если нашли ошибку в тексте выделите ее и нажмите Ctrl+Enter

ОБСУЖДЕНИЕ

чеченец
1 октября в 17:46
Дел рез хилл и яз йин чуннаъ язйин дол шу наъ
Эльза
7 июня в 22:11
????вау Ну прям помогло.
ЧЕЧЕНКА
18 апреля в 18:04
ДЕЛА РЕЗА ХУЬЛДА!
Али король
17 апреля в 09:01
хазам ю.
Мадина
10 апреля в 22:35
ма хаз яззин ю и сочинение
Бакар
10 марта в 09:10
Тут есть сочинение х1унда деза метан сий
Амина
3 марта в 21:21
Дел рез Хилл!!!? ??
танзила
20 февраля в 17:08
ч1ог1а хаз дазийна дешниш ду
amina007
23 декабря в 10:39
Хаз яз йин ю им
Алят
8 сентября в 20:36
ч1ог1а хаза язйина сочинени ю еша дог дог1уш, дела реза хийла язйинчунна!!!!!!!!!!!!
Мата
15 августа в 18:09
Дела реза хилийла , пайдехь сочинени ю
Аиша
2 сентября в 20:22
Суна г1одир дацар ахь са йиш
Аиша
2 сентября в 20:23
Ассалам 1алейкум са йиш
диана
19 мая в 12:07
Ч1ог1а хаза ю и сочинений
Жади
14 мая в 06:54
Мел хаза язйина
am.
29 апреля в 19:00
Спасибо.Баркал
Раяна
29 апреля в 17:31
Баркал!!! Сун учитело 5 дилли дик язина Эл ас сай классер чана гайтир цараъ 5. Даьккхир баркал хар язин чун!!!
Амина
5 апреля в 20:20
Раяна , привет
борз
27 апреля в 11:35
ДЕЛА РЕЗА ХИЛ
джамлай
6 сентября в 18:51
борз, массарна хил
Иман @@
9 ноября в 20:36
Салам
Мата Хайбах
24 апреля в 19:27
Хаз сочинени ю . Баркал язъйинчун
амина
22 апреля в 19:11
Спс огромное баркалл выручили
ша1руддин
20 апреля в 20:30
баркал спасибо дела реза хуьйла
джамлай
6 сентября в 18:50
баркал
ша1руддин
20 апреля в 20:30
баркал
Рабия
20 апреля в 20:01
Баркал
Айшат
18 апреля в 19:46
Баркал! Аллах1 дела реза хила хьо язйинчун!
Айшат
5 сентября в 15:19
Айшат,
Иман
14 апреля в 22:07
Баркал
Лиза
5 мая в 22:57
Дел рез хил и хаз сочинени язйинчун ал луур дар сун
диана
19 мая в 12:08
Иман, тебе тоже
Лайла
6 апреля в 21:15
Спасибо
максалина
26 апреля в 21:36
спасибо дела реза хуьлийла доккха совг1ат ду и нохчичун
карина
5 апреля в 17:22
Хаз сочинени юю)дел рез хийл и язйинчун
Казбек
3 апреля в 20:40
Баркалла,сочинени сун йицца елира :)
Танзила
1 апреля в 23:05
Спасибо вам за все
танзила
30 марта в 21:40
спасибо
Мата
27 февраля в 10:21
Дела реза хуьлийла, доккха совг1ат ду и х1ора Нохчочунна
селима
29 января в 19:01
Спасибо за сочинение))
селима
4 сентября в 22:18
селима
селима
4 сентября в 22:18
валла ю
селима
4 сентября в 22:19
ма хаз ю инзаре
Раяна
20 ноября в 22:50
Баркалл шуна, и Дела реза хуьлда шунасуна нохчийн мот ч1ог1а дукхабеза
ааааа
8 апреля в 10:37
Амин дела рез хуьлил
петимат
21 октября в 13:36
Эгзаменехь чекх ели со и сочинени хилар бахьан долг..Аллах рез хуьлд и чззинчун
Салахь
10 сентября в 10:19
То что нужно на тему ненан мотт баркал
марха
4 сентября в 10:34
сунам дик хити сочинени но цун кхиъ даработк йич например ненан мотт хун беза цхьац хаттаршан жоьпаш луш
камилка
29 апреля в 22:22
Хаз сочинени ю очень красиво написано про наш язык
камилка
29 апреля в 22:21
Хаз сочинени ю, очень красиво написано про наш язык
камилка
29 апреля в 22:19
Ма хаз сочинени ю, очень красиво написано про наш язык???
Иман
23 апреля в 10:21
ч1ог1а хаза сочинени ю
мадина
22 апреля в 06:20
Ч1ог1а хаза сочинени ю
Айша
21 апреля в 08:21
Как раз сочинени язъе аьллер тхоьг школехь ччч111огг11 хаз сочинени ю Дел рез хуьлда и сочинени язъйинчарн
хадишт
2 апреля в 17:27
Ма хаз язъийна х1ар сочинение
ажурат
29 марта в 15:11
ч1ог1 хаз ю сочинени
пхьармат
8 апреля в 09:41
Дел рез хил хаза дика язйин сочинени ю
так
10 сентября в 07:43
очень красиво
виолетта
24 апреля в 09:06
красивое очень
милана
21 апреля в 15:46
ма хаза х1ар сочинени.Дел рез хил язъйинчун
майдат
4 сентября в 12:05
милана, Амин,дел рез хил
хава радуева
21 апреля в 08:12
это самое трогательное сочинене
Раяна
20 апреля в 22:31
это сочинение мне очень помогло спасибо
анна
4 апреля в 19:14
хороший доклад объединяет нас нашим родным чеченским языком браво. белиссимо